REM-slaap gedragsstoornis


Wat houdt het in?

REM-slaap gedragsstoornis (RBD) is een parasomnie. Parasomnieen kenmerken zich doorongewenst gedrag tijdens de slaap.


RBD doet zich voor wanneer men levendige dromen letterlijk uitvoert in de slaap. Deze dromen zijn vaak gevuld met actie. Ze kunnen zelfs gewelddadig zijn. Episodes worden meestal in de loop van de nacht ernstiger. Vroege episodes in het begin van de nacht kunnen gepaard gaan met milde activiteit. Latere episodes kunnen gewelddadiger zijn. RBD wordt vaak jarenlang genegeerd. Het is waarschijnlijk dat het op een gegeven momentletsel tot gevolg zal gaan hebben. De persoon die droomt of een bedpartner kan gewond raken.


RBD kan worden verward met slaapwandelen en nachtelijke paniekaanvallen. Bij deze andere stoornissen is de slaper meestal verward wanneer hij wakker wordt. Hij of zij zal niet snel alert worden. Het is daarentegen relatief makkelijk om iemand met RBD wakker te maken wanneer die een droom uitbeeld. Eenmaal wakker is de dromer in staat om in duidelijke, levendige details de droom na te vertellen.


De details van de droom kloppen met het ongebruikelijke gedrag dat de patiŽnt tijdens de episode heeft laten zien. Gedragingen die men weleens ziet zijn de volgende:

Schreeuwen; Vloeken

Flapperen; Grijpen

Stompen ; Schoppen; Springen

Mensen met RBD lopen zelden, ook hebben zij zelden hun ogen open, en verlaten zij vrijwel nooit hun kamer. Dit is allemaal juist wel gebruikelijk bij slaapwandelen. Tijdens RBD episodes wordt niet gegeten of gedronken Ook zijn er geen seksuele activiteiten en gaan mensen niet naar de toilet.


RBD episodes komen voor tijdens de REM-slaap. Een normale slaap bestaat uit meerdere REM-droom-episodes. Deze komen om de anderhalf tot 2 uur voor. Dit betekent dat de eerste RBD episode zich op zijn vroegst pas na ongeveer anderhalf uur slaap voor doet. Episodes kunnen zich voor blijven doen tot men weer wakker wordt in de ochtend. Actieve RBD episodes kunnen wel 4 keer per nacht voorkomen. Ze kunnen ook slechts eens per week of eens per maand voorkomen. RBD komt meestal niet voor tijdens een dutje.


Een RBD-episode verstoort vaak de slaap van een bedpartner. Zo kan een persoon met RBD zich bewust worden van het probleem. Mensen met RBD zijn niet agressiever of gewelddadiger dan anderen wanneer zij wakker zijn. RBD is een medisch probleem. Het is geen psychiatrische stoornis. Mensen met RBD hebben meestal geen psychische problemen.


Wie hebben er last van?


RBD komt het meest voor bij mannen. Het kan op iedere leeftijd voorkomen. Maar meestal ontstaat het na het 50e levensjaar. Het is ongebruikelijk bij vrouwen en kinderen. Minder dan 1% van de bevolking heeft het. RBD wordt vaker gezien bij mensen met eenneurologische aandoening. Het komt in hogere percentages voor bij mensen met de volgende aandoeningen:

* Ziekte van Parkinson (33%)

* Multiple Systeem Atrofie/MSA (90%)

Mensen waarbij RBD wordt vastgesteld kunnen jaren later de ziekte van Parkinson blijken te hebben. Daarom is het goed bedacht te zijn op tekenen van de ziekte van Parkinson, zoals tremoren.



Hoe weet ik of ik hier last van heb?


1. Schop, spring, stomp, flapper of schreeuw je weleens terwijl je slaapt?

2. Heeft een bedpartner weleens zijn zorgen geuit over je ongewone gedrag tijdens je slaap?

3. Komen deze acties overeen met levendige dromen die je je duidelijk kan herinneren?

4. Hebben deze activiteiten wel eens geleid tot verwondingen aan jezelf of een bedpartner?


Wanneer je antwoord op de eerste vraag en minstens een van de andere vragen 'ja' is, heb je mogelijk last van RBD.



Andere oorzaken voor slaapproblemen kunnen zijn:


- Een andere slaapstoornis

- Een medische aandoening

- Medicatie gebruik

- Een psychische aandoening

- Middelen misbruik


Moet ik hulp zoeken?


Ja. RBD is een stoornis die ernstiger kan worden na verloop van tijd. Dit kan jezelf of je bedpartner in gevaar brengen. RBD houdt ook vaak verband met medische aandoeningen. Een slaapspecialist kan met je kijken of er sprake is van RBD. Slotervaart; waak- & slaapcentrum


Hoe wordt het behandeld?


RBD reageert meestal goed op behandeling met medicatie. Clonazepam wordt vaak gebruikt. Verder bestaat de behandeling uit het volgende:


Veiligheidsmaatregelen in de slaapkamer. Haal objecten weg bij het bed. Ook nachtkastjes, lampen en ander voorwerpen die verwondingen kunnen veroorzaken.  Plaats het bed weg van het raam en plaats een groot object zoals een ladekast voor het raam


  • Handhaaf een normale totale slaaptijd. Slaaptekort verergert RBD. Let goed op tekenen van vermoeidheid.
  • Vermijd bepaalde medicatie en alcohol. Ze kunnen RBD verergeren.
  • Behandel alle andere klachten die je slaap kunnen verstoren.
  • Laat je regelmatig controleren op andere neurologische symptomen.